Thứ Năm, ngày 04 tháng 8 năm 2016

Hàng triệu người bị lừa t���i ứng dụng Prisma giả

hang-trieu-nguoi-bi-lua-tai-ung-dung-prisma-gia

Prisma là ứng dụng chỉnh sửa ảnh đang được nhiều người yêu thích.

Với khả năng biến những hình ảnh thông thường thành các "tác phẩm nghệ thuật", Prisma đang là ứng dụng chiếm được cảm tình của rất nhiều người dùng trên toàn thế giới. Tuy nhiên, độ "hot" của nó đã bị tin tặc lợi dụng để tung ra các phiên bản giả, nhất là trước khi ứng dụng này ra mắt chính thức trên Android.

Theo hãng bảo mật ESET (Slovakia), trước khi Prisma có mặt trên Android, chợ ứng dụng Play của nền tảng này đã xuất hiện vô số những cái tên tương tự. Thậm chí, nhiều ứng dụng không cung cấp khả năng chỉnh sửa ảnh mà thay vào đó chỉ là các chức năng chung chung như cập nhật Android, tạo bảng đăng ký, đăng nhập giả mạo để thu thập các thông tin cá nhân, thậm chí là gửi tin nhắn SMS xác thực, dù không cho biết việc xác thực nhằm mục đích gì.

hang-trieu-nguoi-bi-lua-tai-ung-dung-prisma-gia-1

Những ứng dụng giả sau khi cài đặt sẽ gửi cảnh báo đánh lừa người dùng.

Nghiêm trọng hơn, các chuyên gia bảo mật đã "mổ xẻ" một vài ứng dụng và phát hiện ra rằng, bên trong có chèn rất nhiều mã độc, trojan nguy hiểm. Chúng sau khi xâm nhập vào máy sẽ liên tục gửi dữ liệu trên điện thoại về máy chủ của tin tặc, hoặc hiển thị các quảng cáo không mong muốn, tự động truy cập vào các liên kết lạ…

"Những ứng dụng giả mạo đã dụ được hơn 1,5 triệu lượt tải về trên Play Store và con số đó đang tăng thêm dù đã có phiên bản chính thức. Người dùng có vẻ như vẫn chưa ý thức được mỗi nguy mà chúng mang lại dù đã được cảnh báo với các ứng dụng giả tương tự trong quá khứ", đại diện ESET cảnh báo.

Các chuyên gia của hãng bảo mật này khuyên rằng, người dùng nên xem kỹ ứng dụng (có phải là phiên bản chính thức hay không), tải về các ứng dụng có uy tín, được các người dùng khác đánh giá cao, đọc kỹ các quyền truy cập ứng dụng đó trước khi tải… Bên cạnh đó, việc cài đặt một ứng dụng quét virus đủ mạnh cũng là cách để hạn chế nguy cơ bị tin tặc lợi dụng.

Cách cài đặt và sử dụng Prisma "chính chủ":

Sự cố 'chưa từng có' trong vụ vỡ ống dẫn hoá chất Alumin Nhân Cơ

Ban quản lý dự án Nhà máy Alumin Nhân Cơ - Vinacomin vừa có báo cáo gửi Hội đồng Nghiệm thu Nhà nước các công trình xây dựng và Cục Giám định Nhà nước về sự cố vỡ đường ống dẫn xút tại Nhà máy sản xuất Alumin Nhân Cơ (Đăk Nông).

Trước đó vào ngày 23/7, trong quá trình nhập kiềm tại khu vực chứa kiềm lỏng phục vụ chạy thử nhà máy, cổ ống đẩy của máy bơm đã vỡ, dẫn đến kiềm bị chảy ra ngoài. Sự cố khiến gần 9,6m3 kiềm thất thoát, trong đó có một phần thẩm thấu xuống nền đất xốp trên diện tích khoảng 600m2 và một phần theo hệ thống thoát nước mưa chảy tràn ra suối Đăk Yao.

Ban quản lý cho biết đã làm việc với nhà thầu là Công ty TNHH công trình quốc tế nhôm Trung Quốc (Chalieco) để rà soát các giai đoạn từ thiết kế đến vận hành để xác định nguyên nhân. "Việc xảy ra sự cố trên là bất khả kháng, chưa từng xảy ra ở bất kỳ nhà máy nào", báo cáo viết.

su-co-chua-tung-co-trong-vu-vo-ong-dan-hoa-chat-alumin-nhan-co

Dự án Alumin Nhân cơ do nhà thầu Chalieco (Trung Quốc) thi công.

Cụ thể, sự cố xảy ra trong giai đoạn nhà thầu Chalieco đang tiến hành các bước để chạy thử liên động toàn nhà máy. Việc triển khai thi công, lắp đặt đã theo đúng hồ sơ thiết kế được duyệt và đã chạy thử thiết bị đúng quy trình. Nhà thầu đã vận hành bơm để tiếp nhận kiềm trong thời gian hơn một tháng trước khi xảy ra sự cố.

Theo số liệu được báo cáo, tổng số kiềm đã nhập về nhà máy tính đến 22/7 là 22.112 tấn, trong đó khu vực chứa kiềm lỏng là 5.822 tấn, khu vực cô đặc là 5.822 tấn, khu vực kết tinh mầm là 3.443 tấn, khu vực lắng mầm tinh là 5.331 tấn.

Khi phát hiện sự việc, Ban quản lý đã huy động lực lượng để cách ly khu vực, sử dụng các công cụ, dụng cụ (cuốc, xẻng, xô chậu, dụng cụ bảo hộ lao động về hoá chất), axit HCl để thu hồi, trung hoà kiềm trên bề mặt. Đồng thời mở các họng cứu hoả trên các tuyến đường bị nhiễm kiềm để pha loãng, trung hoà axit HCl tại cửa xả số 3 của nhà máy (cửa xả thoát nước mưa chảy tràn). Một số vị trí giếng thu trên các tuyến đường mà dòng kiềm chảy để trung hoà độ pH rò rỉ ra môi trường. Ban quản lý cũng đã bố trí máy xúc, ôtô để xúc phần đất bị nhiễm kiềm đổ ra khoang số 1 của hồ bùn đỏ, dùng nylon che kín bề mặt phần đất đã bị xúc đi.

Theo phán ánh của người dân địa phương, nước thải chảy ra suối Đăk Dao làm cá chết hàng loạt. Nhiều người dân đã lội xuống dòng suối này vớt cá về ăn, da bị ngứa ngáy, phỏng rộp như bỏng nước sôi.

Tuy nhiên báo cáo phân tích mẫu nước của Trung tâm Quan trắc Tài nguyên & Môi trường cho thấy độ pH trong nước, đất vẫn nằm trong quy chuẩn của Việt Nam. Đoàn kiểm tra ghi nhận không thấy hiện tượng bất thường nào xảy ra cho cây cối, sinh vật trong khu vực khảo sát.

Thừa nhận sự cố hoá chất không ảnh hưởng đến môi trường song Ban quản lý dự án cho biết đã phối hợp với nhà thầu Chalieco để đưa ra các giải pháp khắc phục. Trước mắt, khu vực đất bị kiềm thẩm thấu, ban quản lý sẽ phối hợp với nhà thầu thực hiện vận chuyển đất từ nơi khác về để đắp bù cao độ bằng với cao độ của sân thu kiềm. Sau đó, tiếp tục đổ đá dăm và tiến hành đổ bê tông, xây tường bao quanh khu vực với chiều cao 30cm.

Về lâu dài, Ban quản lý cam kết sẽ cùng nhà thầu Trung Quốc kiểm tra, rà soát tổng thể đối với thiết kế liên quan đến hoá chất nhằm đưa ra các giải pháp, bổ sung thiết kế, thi công nhằm bảo đảm an toàn cho quá trình vận hành sản xuất của nhà máy.

Đơn vị cũng hứa bổ sung phương án ngăn chặn các cửa xả (thoát nước mưa chảy tràn) nhằm không cho hoá chất chảy ra môi trường khi xảy ra sự cố, sau khi kiểm soát được các thông số kỹ thuật nằm trong tiêu chuẩn cho phép theo quy định về môi trường thì mới mở để thải ra môi trường. Cùng với đó là lắp đặt hệ thống camera tại khu vực chứa kiềm lỏng và kết nối về phòng điều khiển trung tâm của phân xưởng cô đặc và hiệu chỉnh dung dịch để giám sát 24/24 giờ hoạt động của khu vực này.

Ngày 2/8, tại cuộc họp báo thường kỳ của Chính phủ, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng cho biết Thủ tướng đã chỉ đạo các cơ quan liên quan kiểm tra, xác định cụ thể nguyên nhân, khắc phục kịp thời và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nếu có.

Chính phủ cũng chỉ đạo các bộ, ngành liên quan và các cơ sở sản xuất cần tiếp tục rà soát, thường xuyên kiểm tra, đánh giá, yêu cầu các chủ đầu tư chấp hành nghiêm các quy định kể cả trong quá trình đầu tư xây dựng cũng như trong quá trình sản xuất, bảo đảm an toàn khai thác, chế biến khoáng sản, chủ động có biện pháp ứng phó.

Dự án Alumin Nhân Cơ đã được chấp thuận xây dựng tại Quyết định số 167/2007 của Thủ tướng với công suất 600.000 tấn một năm. Việc khai thác được giao cho Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản (Vinacomin) làm chủ đầu tư với nhà thầu xây dựng là Công ty Chalieco (Trung Quốc).

Dự án gồm 2 nhà máy được xây dựng trên diện tích 850ha. Chủ đầu tư là Công ty cổ phần Alumin Nhân Cơ - TKV. Dự án được khởi công xây dựng năm 2010 và khai thác chế biến quặng bô xít. Tính đến tháng 3/2016, Vinacomin đã đầu tư khoảng 13.400 tỷ đồng vào dự án này.

Thứ Tư, ngày 03 tháng 8 năm 2016

Sữa gián có thể trở thành siêu thực phẩm trong tương lai

sua-gian-co-the-tro-thanh-sieu-thuc-phm-trong-tuong-lai

Sữa gián được kỳ vọng trở thành siêu thực phẩm trong tương lai. Ảnh: Health Sina.

Theo Health Sina, phản ứng đầu tiên của mọi người khi nhìn thấy gián là đập chết nó. Tuy nhiên một nghiên cứu mới đây phát hiện loài côn trùng bị con người xua đuổi này có thể trở thành nguồn cung cấp siêu thực phẩm trong tương lai.

Các nhà nghiên cứu của Viện Sinh học tế bào gốc và Y học tái tạo Ấn Độ (Institute for Stem Cell Biology and Regenerative Medicine) phát hiện ra rằng, "sữa" được sản xuất từ loài gián Diploptera Punctata có thành phần dinh dưỡng cao hơn rất nhiều so với sữa bò. Nó được kỳ vọng sẽ cung cấp cho con người nguồn calo và dinh dưỡng dồi dào hơn bất kỳ thực phẩm nào khác.

Diploptera là loài gián duy nhất có thể đẻ con. Con cái tiết ra một loại chất kết tinh protein, tức "sữa gián" để nuôi các ấu trùng gián. Nghiên cứu cho thấy kết tinh này chứa protein, các axit amin thiết yếu, chất béo và đường với nguồn năng lượng gấp bốn lần sữa bình thường. Sữa kết tinh này có thể giải phóng năng lượng chậm rãi trong thời gian dài nên rất có lợi trong việc dự trữ năng lượng cho cơ thể.

Các chuyên gia cho rằng sữa gián trong tương lai có thể dùng để bổ sung protein. Tuy nhiên sản lượng sữa gián thực tế quá thấp nên nhiều nhà nghiên cứu đang lên kế hoạch sản xuất loại sữa này trong phòng thí nghiệm.

Thứ Hai, ngày 01 tháng 8 năm 2016

Cơn ác mộng của những khách sạn bị quỷ ám

Với lịch sử phát triển nhà hàng, khách sạn lâu đời, Mỹ là quốc gia mà những câu chuyện thực hư về những bóng ma dường như không có hồi kết.

Galvez Hotel & Spa, Texas

Vào khoảng những năm 50 của thế kỷ trước, một cô gái trẻ đã thuê phòng 501 ở khách sạn Galvez để tự tử. Nhiều người cho rằng, cô gái nghĩ vị hôn phu của mình đã chết và không thể quay trở về sau một cơn bão. Nhưng sự thật là người đàn ông này vẫn còn sống và trở về vài ngày sau đó. Hồn ma của cô gái đã khiến cho đèn nhấp nháy, gây nhiễu các thiết bị điện tử, làm hỏng các món ăn... Không ít người đã cảm nhận được sự hiện diện của cô gái này.

Kể từ đó, tầng thứ 5 của khách sạn Galvez luôn là nỗi sợ hãi đối với nhiều nhân viên, lễ tân, dọn phòng cũng như khách lưu trú. Nhiều người đã gọi căn phòng 501 với tên "Quỷ dữ" (Devil).

Khách sạn Roosevelt Hollywood, California

Một trong những hồn ma nổi tiếng nhất ở đây là huyền thoại tóc vàng của điện ảnh Mỹ: Marilyn Monroe. Nhiều khách thuê phòng cho biết họ đã nhìn thấy linh hồn của cô, với mái tóc vàng rực rỡ tại căn phòng mà khi còn sinh thời, Marilyn thích nhất - phòng 246.

con-ac-mong-cua-nhung-khach-san-bi-quy-am

Phòng 928 của khách sạn này cũng bị nhiều người phàn nàn rằng họ cảm thấy có một ai đó di chuyển vào ban đêm. Ảnh: News.

The Bullock, South Dakota

Viên ngọc quý của thị trấn Deadwoor, South Dakota là khách sạn The Bullock, cũng nổi tiếng vì bị ám bởi hồn ma của một cảnh sát trưởng - người trùng tên với chủ sở hữu đầu tiên của nơi này là Seth Bullock. Cảnh sát trưởng đã chết trong phòng 211, và linh hồn của ông vẫn đang theo dõi sát sao các nhân viên làm việc ở đây, thỉnh thoảng tivi, radio ở các phòng trong tầng 2 và 3 tự động bật lên và tắt đi.

Các nhân viên ở đây nói rằng, hồn ma của Seth không hề ác ý, nhưng cũng có gây ra một số rắc rối nhỏ như các món ăn để trên bàn tự dưng bị rung lắc mạnh, thậm chí là bay vèo vèo. Đôi khi, các nhân viên cũng có cảm giác mình bị vỗ vai, nhưng quay lại thì không thấy ai đứng ở sau lưng. Có người cho biết, thỉnh thoảng họ nghe thấy ai đó gọi tên mình, nhưng xung quanh lại hoàn toàn vắng bóng.

con-ac-mong-cua-nhung-khach-san-bi-quy-am-1

Nhiều khách thuê phòng ở đây cho biết, khi chụp ảnh họ thường nhìn thấy một chiếc bóng rất lạ xuất hiện trong bức ảnh. Ảnh: News.

Khách sạn Stanley, Colorado

Mở cửa vào năm 1907, khách sạn này là một trong những nơi ma ám nổi tiếng nhất nước Mỹ, là nguồn cảm hứng để nhà văn Stephen King viết lên kiệt tác kinh dị The Shining.

Chính nhà văn đã gặp một đứa trẻ chạy tung tăng ở Stanley trong thời gian ông cư trú, mặc dù thời điểm đó không có khách nhí nào đang ở trong khách sạn. Tại các căn phòng 217 và 418, nhiều khách thuê phòng cũng phản ánh lại rằng họ đã gặp các hiện tượng siêu nhiên mà không thể giải thích nổi.

Xem thêm Xem xong bức ảnh vừa chụp, vị khách lạnh sống lưng

Thứ Sáu, ngày 29 tháng 7 năm 2016

Trị bệnh lười theo cách người Nhật bằng 60 giây mỗi ngày

Phần lớn mọi người đều đặt quyết tâm để đạt được mục tiêu, vượt qua thử thách nhưng nhanh chóng thất bại trong việc thực hiện kế hoạch. Khi đó, bạn thường tự nhủ, mình chưa sẵn sàng và sẽ làm vào tuần sau, tháng sau, năm sau.

Lý do của sự thất bại này có thể là: Bạn mong muốn đạt được quá nhiều điều trong thời gian ngắn; Bạn chán ngán với những trách nhiệm; Rất khó để thay đổi thói quen cũ.

danh-60-giay-moi-ngay-de-tri-benh-luoi-theo-cach-nguoi-nhat

Bạn sẽ dần đọc hết những cuốn sách yêu thích nếu áp dụng "Nguyên tắc một phút" của người Nhật. Ảnh: LYWB.

Trong văn hóa Nhật, triết lý Kaizen được coi là chìa khóa dẫn đến thành công. Cụm từ Kaizen có nghĩa là "Thay đổi để tốt đẹp hơn". Người Nhật đã áp dụng những ý tưởng của triết lý này để cải tiến quá trình làm việc, thay đổi tính cách, cuộc sống của mình.

Trong nội dung của Kaizen có "Nguyên tắc một phút" để bạn tự hoàn thiện chính mình. Theo Brightside, nội dung chính của ý tưởng này là một người hãy thực hiện việc gì đó trong vòng một phút vào cùng một thời điểm của mỗi ngày. Điều này rõ ràng không hề khó khăn với bất cứ ai, kể cả những người lười nhất. Dù bạn có bận rộn thế nào cũng không thể lấy lý do từ chối làm một việc gì chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi: 60 giây.

Ai cũng có những việc rất ngại làm như tập thể thao, học ngoại ngữ mới, đọc sách hàng ngày. Nhưng nếu chỉ dành ra một phút mỗi ngày, bạn sẽ có động lực để từng bước nhỏ đạt tới con đường hoàn thiện bản thân, đạt được kết quả như ý.

Vượt qua sự thiếu tự tin là điều rất quan trọng mà bạn cần rèn luyện để đạt được thành công. Khi có được sự tự tin, bạn sẽ dần hứng thú hơn với việc mình đang làm. Lúc đó, bạn có thể tăng dần thời gian tập luyện từ một phút lên thành 5 phút, 30 phút và dài hơn.

danh-60-giay-moi-ngay-de-tri-benh-luoi-theo-cach-nguoi-nhat-1

Thói quen rèn luyện thể thao sẽ bắt đầu từ việc gập bụng 5 lần mỗi ngày. Ảnh: Itrainelite.

Tương tự với "Nguyên tắc một phút", Kaizen cũng đưa ra các cách giúp cá nhân có thể thay đổi bản thân bằng những bước đi nhỏ:

- Rèn luyện thể thao: Mỗi ngày, tôi sẽ gập bụng 5 lần sau khi ngủ dậy.

- Bổ sung kiến thức: Đọc một trang sách văn học, bách khoa toàn thư mỗi ngày.

- Học ngoại ngữ: Học một từ mới, viết một câu mỗi ngày.

- Bỏ thuốc lá: Hút giảm một điếu mỗi ngày.

- Tránh trầm cảm, cô độc: Dành 2 phút mỗi ngày nghĩ về những kỷ niệm đẹp.

- Tránh cảm giác trì trệ của việc ngồi quá lâu ở văn phòng: Mỗi ngày dành một phút để đi lại, tập động tác thể dục đơn giản, đi cầu thang bộ...

Ban Mai

Người bị lõm ngực nên mổ ở tuổi nào

Bác sĩ Đào Trung Hiếu, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết số trẻ đến viện điều trị lõm ngực có xu hướng tăng cao. Năm ngoái bệnh viện phẫu thuật khoảng 50 ca, còn từ đầu năm đến nay đã tiếp nhận hơn 80 trường hợp.

Các trường hợp có chỉ định phẫu thuật, nếu để lâu ngực sẽ lõm quá mức gây chèn ép tim phổi, trẻ khó thở và có thể dẫn đến dị tật ở tim. Ngoài ra, trẻ lõm ngực thường ngại ngần khi ở trần, đi tắm biển..., ảnh hưởng tâm lý. Khả năng vận động cũng bị cản trở do hơi thở ngắn khiến trẻ mau mệt.

Một bệnh nhi ngực lõm sâu gây cản trở hô hấp khiến các bác sĩ phải quyết định phẫu thuật khi 5 tuổi. Ảnh: Lê Phương.

Một bệnh nhi ngực lõm sâu gây cản trở hô hấp khiến các bác sĩ phải quyết định phẫu thuật khi bé 5 tuổi. Ảnh: Lê Phương.

Bác sĩ Đặng Khải Minh, Khoa Chấn thương Chỉnh hình Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết tỷ lệ trẻ bị dị tật lõm lồng ngực tương đối cao. Thống kê ở Mỹ, khoảng 300-400 trẻ sinh ra thì có một mắc bệnh, tỷ lệ nam/nữ là 3:1. Đây là dị tật bẩm sinh nhưng thường tiến triển theo giai đoạn phát triển xương của trẻ. Trẻ khoảng 1-2 tuổi các bất thường mới bắt đầu xuất hiện.

Độ tuổi phẫu thuật tốt nhất theo khuyến cáo là từ 7 đến 15 tuổi. Ở tuổi này, xương sườn đủ độ ổn định, lồng ngực đủ phát triển để đặt thanh nâng. Sau đó khoảng 3 năm khi lồng ngực chắc chắn thì bệnh nhân được mổ rút thanh nâng. Giai đoạn này xương của trẻ còn đàn hồi, vùng ngực lõm dễ nắn chỉnh và cải thiện tốt sau mổ hơn so với khi quá lớn tuổi.

"Trường hợp lõm sâu, nếu không mổ sớm sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến hô hấp, vận động, tim phổi... Trẻ được khám lâm sàng kết hợp các chẩn đoán hình ảnh như CT, đo điện tâm đồ, siêu âm để quyết định có can thiệp sớm hay không", bác sĩ Minh chia sẻ. Trẻ trước 7 tuổi khung xương giữa xương sườn và xương ức chưa phát triển ổn định. Nếu bắt buộc phải mổ cho trẻ thì khoảng một đến một năm rưỡi khi xương sườn phát triển nhiều phải mổ rút thanh nâng. Trường hợp ngực trẻ vẫn còn lõm thì phải mổ thêm lần nữa để đặt thanh khác.

Tình trạng cải thiện rõ rệt sau khi trẻ mổ đặt thanh nâng. Ảnh: Lê Phương.

Tình trạng lõm ngực cải thiện rõ rệt sau khi trẻ được mổ đặt thanh nâng. Ảnh: Lê Phương.

Các bác sĩ khuyến cáo, trẻ lõm ngực nên được khám chuyên khoa để xác định hướng can thiệp. Nếu không cần phải phẫu thuật gấp, bác sĩ giúp trẻ cách tập luyện, hỗ trợ tâm lý trong thời gian chờ đến tuổi mổ tốt nhất. Nên cho trẻ đi bơi để giúp giãn nỡ lồng ngực, hô hấp tốt hơn.

Lê Phương

Thứ Năm, ngày 28 tháng 7 năm 2016

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Thứ tư, 27/7/2016 | 05:05 GMT+7

Tận dụng từng hốc đá để canh tác, đồng bào dân tộc ở Hà Giang phải kè chắn đất cẩn thận nhằm tránh mưa làm xói mòn, rửa trôi.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Cao nguyên đá nằm ở phía bắc tỉnh Hà Giang, trải rộng trên địa bàn 4 huyện Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, Quản Bạ. Đây là vùng núi đá vôi, ít sông suối, thường xuyên thiếu nước sinh hoạt, đất canh tác. Do địa hình đồi núi dốc, diện tích đá chiếm tới hơn 80%, khí hậu lạnh và ít mưa nên đồng bào dân tộc nơi đây đã hình thành thói quen "sống trong đá, chết vùi trong đá".

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Người Mông, Dao, Lô Lô, Cờ Lao, Pu Péo... tận dụng từng hốc đá để canh tác. Tập quán này đã được duy trì qua nhiều thế hệ.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Tỷ lệ đất trên cao nguyên rất ít, nên muốn canh tác đúng mùa vụ, người dân phải đưa từng gùi đất đổ vào những hốc đá. Đá xếp ở vòng ngoài che chắn nắng và khi mưa xuống không bị rửa trôi, xói mòn. Khai phá nương là công việc tốn nhiều công sức và thời gian. Công việc này thường được làm vào mùa khô.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Kỹ thuật trồng ngô trên nương đá, xen canh các loại cây hoa màu hoàn toàn dựa vào điều kiện tự nhiên. Thời điểm cày cấy tra hạt đồng bào dựa vào lịch mặt trăng (tháng 2 âm lịch). Đến nay, thổ canh hốc đá vẫn là phương thức chủ đạo trong hoạt động sản xuất của đồng bào vùng cao nguyên đá Hà Giang.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Công cụ lao động cũng đặc biệt bởi theo địa hình tạo ra: Cày, bừa, cuốc bướm. Cày sử dụng trên nương đá có thân cày chắc khỏe, lưỡi hình tam giác cân, nhỏ, dày, mũi hơi tù và nặng, chịu được lực khi va đập vào đá. Bừa là loại có tay ngang, người sử dụng cầm ấn xuống khi bừa. Bừa chân dùng thông dụng hơn, hình chữ nhật, chắc chắn, với hai hàng răng, không có tay giữ, khi bừa, người điều khiển phải đứng lên bừa. Cuốc bướm có lưỡi mỏng, to bản, hình tam giác, cong ở phần chuôi, nhọn hai đầu, nên thuận lợi cho việc cào, vơ cỏ, vun gốc trên nương đá. Việc làm đất thường diễn ra sau Tết của đồng bào.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Ngày khi cày xong, đất và phân bón (thường là phân chuồng) sẽ được trộn và đổ vào từng hốc đá.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Họ sẽ vùi hạt vào, một vài ngày sau mưa xuống. Các công đoạn được làm "cuốn chiếu" ở từng hốc đá.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Việc đồng áng là công việc chung của cả bản làng. Người Mông ở cao nguyên đá sống quần cư, tính cộng đồng cao, khi một gia đình có công việc sẽ được sự giúp đỡ của tất cả mọi người. Những đứa trẻ đang trong độ tuổi đi học cũng không nề hà việc gì.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Khác với đồng bào dân tộc Tây Nguyên canh tác bằng cách đục lỗ tra hạt, các dân tộc ở đây dùng tay tra hạt và dùng chân lấp đất để vùi hạt xuống sâu. Tầng đất giữ ẩm cho hạt chờ mưa nảy mầm. Ngô giống được ngâm nước khoảng 2 - 3 ngày, để khi trồng hạt giống nhanh nảy mầm, tránh được sự phá hoại của sâu bọ, chuột khi bị vùi lâu dưới mặt đất.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Việc tra hạt được tiến hành từ nương thấp đến nương cao. Khi tra hạt, người Mông kiêng tra vào ngày rắn và rồng. Vì với họ, đây là những ngày xấu, nếu tra hạt vào ngày này thì năng suất sẽ không cao.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Vào mùa vụ, những đứa trẻ cũng theo cha mẹ ra đồng.

Sự sống nảy mầm từ những hốc đá Hà Giang

Do nguồn đất khan hiếm nên đồng bào áp dụng phương pháp xen canh trong việc gieo trồng. Bên cạnh việc trồng ngô và tam giác mạch, còn một số loại cây cũng được trồng khá phổ biến trên nương thổ canh hốc đá, như đậu tương, đậu Hà Lan, đậu răng ngựa, dong riềng, cải… Riêng với người Mông, đồng bào còn trồng lanh để dệt vải may trang phục. Tri thức và kỹ thuật thổ canh hốc đá của các dân tộc thiểu số ở cao nguyên đá Hà Giang được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch lập hồ sơ đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2012.

Ngọc Thành